GrapplingBJJ

BJJ คืออะไร? รู้จัก Brazilian Jiu-Jitsu และการต่อสู้ภาคพื้น

BJJ หรือ Brazilian Jiu-Jitsu คือศิลปะการต่อสู้และกีฬาประเภทจับล็อกที่เน้นควบคุมคู่ต่อสู้บนพื้น สร้างตำแหน่งได้เปรียบ และจบด้วยการซับมิชชัน เช่น รัดคอหรือล็อกข้อต่อ หลักสำคัญคือใช้โครงสร้างร่างกาย คาน และจังหวะเพื่อต่อสู้กับแรง ไม่ใช่พึ่งกำลังเพียงอย่างเดียว

MuaySpot

เผยแพร่ 10 สิงหาคม 2569 · อัปเดต 10 สิงหาคม 2569 · อ่านประมาณ 9 นาที

สารบัญ

BJJ คืออะไร
ยิวยิตสู กับ BJJ
BJJ มาจากไหน
ตำแหน่งพื้นฐาน
ซับมิชชันและการ Tap
การแข่งขันและคะแนน
Gi กับ No-Gi
ระบบสาย
BJJ ใน MMA
เริ่มฝึกอย่างปลอดภัย

BJJ คืออะไร และเป้าหมายของเกมคืออะไร

Brazilian Jiu-Jitsu หรือยิวยิตสูสายบราซิล เป็นระบบการต่อสู้ที่ให้ความสำคัญกับการพาคู่ต่อสู้ลงพื้น การควบคุมตำแหน่ง การผ่านขา และการหาจังหวะซับมิชชัน IBJJF อธิบายกีฬานี้ว่าเน้นควบคุมคู่ต่อสู้บนพื้นและทำให้ยอมแพ้ โดยมีลำดับตำแหน่งที่ช่วยให้เข้าถึงการซับมิชชันได้ปลอดภัยขึ้น

ในการซ้อม ผู้ฝึกสามารถเริ่มจากท่าต่าง ๆ และทดลองแก้สถานการณ์กับแรงต้านจริงภายใต้กติกา ความสามารถในการ “roll” อย่างควบคุมจึงเป็นส่วนสำคัญ แต่ไม่ควรสับสนกับการต่อสู้โดยไร้ข้อจำกัด

ยิวยิตสู jiu jitsu กับ BJJ เรียกต่างกัน แต่หมายถึงอะไรกันแน่

คำที่คนไทยใช้เรียกวิชานี้มีอย่างน้อยสามแบบและมักปนกันจนสับสน

ยิวยิตสู คือคำทับศัพท์ภาษาไทยของ jiu jitsu ใช้เรียกได้ทั้งวิชาญี่ปุ่นดั้งเดิมและวิชาบราซิล ต้องดูบริบทว่าหมายถึงอันไหน
jiu jitsu เป็นคำสะกดแบบตะวันตก ทุกวันนี้เมื่อพูดลอย ๆ ในวงการกีฬาต่อสู้มักหมายถึงสายบราซิลเป็นหลัก
BJJ ย่อจาก Brazilian Jiu-Jitsu ระบุชัดว่าเป็นสายบราซิล ไม่กำกวม

ส่วนวิชาญี่ปุ่นดั้งเดิมที่สะกดว่า jujutsu นั้นเป็นคนละอย่างในทางปฏิบัติ ของญี่ปุ่นครอบทั้งการทุ่ม การตี และการล็อกข้อ โดยวางน้ำหนักไว้ที่การป้องกันตัว ส่วนสายบราซิลตัดการตีออกเกือบหมดแล้วทุ่มน้ำหนักไปที่เกมภาคพื้นและการจับล็อก

ภาพการฝึกยิวยิตสูบนเบาะ ผู้ฝึกที่นอนหงายอยู่ด้านล่างใช้ขาเกี่ยวคอและแขนคู่ต่อสู้ที่อยู่ด้านบนไว้ในท่าจับล็อก — ผู้ฝึกด้านล่างใช้ขาควบคุมคอและแขนของคู่ต่อสู้ไว้พร้อมกัน ซึ่งเป็นภาพที่อธิบายแนวคิดของยิวยิตสูได้ตรงที่สุด คือตำแหน่งที่ดูเสียเปรียบกลับเป็นตำแหน่งที่ทำงานได้ภาพ: Cpl. Elijah Murphy, U.S. Marine Corps · สาธารณสมบัติ

BJJมาจากไหน

ต้นทางอยู่ที่ยูโดญี่ปุ่น ในปี 2460 มิตสึโยะ มาเอดะ นักยูโดชาวญี่ปุ่นที่เดินทางไปแสดงฝีมือทั่วโลก ได้ตั้งหลักอยู่ที่เมืองเบเลงทางตอนเหนือของบราซิล และรับ คาร์ลอส เกรซี่ ลูกชายของนักธุรกิจท้องถิ่นเข้าเป็นลูกศิษย์

พี่น้องตระกูลเกรซี่นำวิชาที่ได้มาพัฒนาต่อในช่วงราวปี 2468 คนที่เปลี่ยนทิศทางของวิชามากที่สุดคือ เฮลิโอ เกรซี่ ซึ่งตัวเล็กและแรงน้อยกว่าพี่ ๆ จนใช้ท่าทุ่มแบบยูโดที่ต้องอาศัยกำลังไม่ได้ผล เขาจึงปรับวิชาไปเน้นการทำงานบนพื้นและการใช้คานงัดแทน ซึ่งกลายเป็นเอกลักษณ์ของสายบราซิลจนถึงทุกวันนี้

วิชานี้ดังไปทั้งโลกในคืนเดียวเมื่อ รอยซ์ เกรซี่ ชนะศึก UFC 1 ในปี 2536 ด้วยการซับมิชชันคู่ต่อสู้ที่ตัวใหญ่กว่าทั้งหมด อ่านเรื่องนั้นต่อได้ที่ MMA คืออะไร

ตำแหน่งพื้นฐานที่ควรรู้

ตำแหน่ง	ความหมายโดยย่อ	เป้าหมายทั่วไป
Guard	ผู้เล่นด้านล่างใช้ขาควบคุมระยะและสมดุลคู่ต่อสู้	กวาดกลับขึ้นบนหรือสร้างซับมิชชัน
Side control	ผู้เล่นด้านบนผ่านขาและควบคุมลำตัวด้านข้าง	รักษาการควบคุมและพัฒนาไปตำแหน่งเหนือกว่า
Mount	คร่อมลำตัวคู่ต่อสู้จากด้านบน	ควบคุมและโจมตีซับมิชชัน
Back control	ควบคุมจากด้านหลัง	รักษาตำแหน่งและหาท่ารัดคอ
Turtle	ผู้เล่นตั้งฐานด้วยเข่า/แขนและป้องกันด้านใน	หนี กลับการ์ด หรือลุก; อีกฝ่ายพยายามคุมหลัง

ตำแหน่งไม่ได้ดีหรือแย่แบบตายตัว ทุกตำแหน่งมีรายละเอียดเรื่องการวางน้ำหนัก กรอบแขน การจัดแนวสะโพก และทางหนี มือใหม่ควรเรียนการเอาตัวรอดและกลับสู่ตำแหน่งปลอดภัยก่อนสะสมท่าซับมิชชันจำนวนมาก

ซับมิชชันคืออะไร และทำไมต้อง Tap ให้เร็ว

ซับมิชชันคือการใช้เทคนิคควบคุมที่ทำให้คู่ต่อสู้ยอม เช่น ท่ารัดคอหรือท่าล็อกข้อต่อ ตัวอย่างที่พบบ่อยคือ rear naked choke, armbar และ straight ankle lock แต่ท่าที่อนุญาตขึ้นกับวัย สาย ประเภท Gi/No-Gi และกติกาการแข่งขัน

กติกาความปลอดภัยข้อแรก: เมื่อหนีไม่ได้หรือรู้สึกว่าข้อต่อ/คอถูกควบคุม ให้ตบคู่ซ้อมหรือส่งเสียงยอมทันที ผู้ทำท่าต้องปล่อยทันทีเมื่ออีกฝ่าย Tap การฝืนไม่ใช่การฝึกที่เก่งกว่า

BJJ แข่งขันและให้คะแนนอย่างไร

การแข่งขัน BJJ มีหลายองค์กร บทความนี้อ้างอิงกรอบ IBJJF เพื่ออธิบายภาพรวม ภายใต้ระบบนี้การซับมิชชันจบการแข่งขันได้ทันที หากไม่จบก่อนเวลา ตำแหน่งและการเปลี่ยนเกมที่ทำตามเงื่อนไขจะได้คะแนน

การกระทำ/ตำแหน่ง	คะแนน IBJJF ที่ใช้โดยทั่วไป
เทกดาวน์	2
Sweep	2
Knee on belly	2
ผ่านการ์ด	3
Mount / Back mount	4
Back control พร้อมตำแหน่งขาตามเกณฑ์	4

แผนภาพคะแนนตามกรอบ IBJJF เทกดาวน์ sweep และ knee on belly ได้อย่างละ 2 คะแนน ผ่านการ์ดได้ 3 คะแนน mount และ back control ได้อย่างละ 4 คะแนน ส่วนซับมิชชันจบการแข่งขันทันที — คะแนนไล่ขึ้นตามความเหนือกว่าของตำแหน่ง ส่วนซับมิชชันอยู่นอกระบบนี้เพราะจบเกมได้เลยโดยไม่ต้องรอคะแนน*MuaySpot*

การได้คะแนนต้องครบเงื่อนไขเรื่องการควบคุมและเวลา ไม่ใช่แค่แตะตำแหน่งชั่วครู่ นอกจากนี้ยังมี advantage และ penalty เพื่อแยกสถานการณ์ตามกติกา ก่อนลงแข่งต้องอ่าน Rule Book ฉบับล่าสุดและกติกาเฉพาะรุ่นของตน

BJJ แบบ Gi กับ No-Gi ต่างกันอย่างไร

Gi

สวมชุดฝึกคล้ายกิโมโน สามารถใช้ปก แขนเสื้อ และกางเกงจับควบคุมตามกติกา จังหวะและรูปแบบ guard หลายชนิดพัฒนาจากการใช้ grip บนชุด

No-Gi

สวม rash guard และกางเกงที่เหมาะสมตามกติกา ไม่มีปกหรือแขนเสื้อให้จับ การควบคุมมักพึ่งตำแหน่งมือ ล็อกลำตัว และการเชื่อมต่อกับข้อต่อโดยตรงมากขึ้น

หลักพื้นฐานเรื่องฐาน สมดุล ตำแหน่ง และการซับมิชชันถ่ายโอนกันได้ แต่รายละเอียดของ grip ความเร็ว และท่าที่อนุญาตอาจแตกต่าง

ระบบสายของ BJJ

สำหรับผู้ใหญ่ ลำดับสายที่คนทั่วไปคุ้นเคยคือ ขาว น้ำเงิน ม่วง น้ำตาล และดำ การเลื่อนสายไม่ได้ตัดสินจากเวลาฝึกอย่างเดียว แต่ขึ้นกับมาตรฐานผู้สอน ความรู้ การประยุกต์ใช้ และข้อกำหนดขององค์กร เด็กมีระบบสีและช่วงอายุแยกต่างหาก

IBJJF เผยแพร่ Graduation System และข้อกำหนดอายุ/เวลาขั้นต่ำสำหรับการรับรองขององค์กรตน ผู้ฝึกไม่ควรซื้อสายหรือเร่งเลื่อนขั้นโดยไม่มีการประเมินจากผู้สอนที่รับผิดชอบ

BJJ มีบทบาทอย่างไรใน MMA

BJJ ช่วยนักกีฬา MMA ในการคุมพื้น หนีจากตำแหน่งเสียเปรียบ ป้องกันและทำซับมิชชัน แต่ต้องปรับให้เข้ากับการมีหมัด ศอก กรง เวลา และเกณฑ์คะแนนของ MMA ตัวอย่างเช่น guard ที่ใช้ได้ดีในการแข่ง BJJ อาจต้องปรับเมื่อคู่ต่อสู้สามารถโจมตีจากด้านบน

MMA ยังต้องใช้มวยปล้ำเพื่อเลือกว่าจะให้การต่อสู้อยู่ที่ใด และ striking เพื่อเข้าสู่ระยะอย่างปลอดภัย อ่านภาพรวมได้ที่ MMA คืออะไร

มือใหม่เริ่มฝึก BJJ อย่างปลอดภัย

เลือกยิมที่สอนมารยาท การ Tap และการควบคุมแรงอย่างชัดเจน
ตัดเล็บ ถอดเครื่องประดับ รักษาชุดและร่างกายให้สะอาด
เรียนการล้ม การหายใจ การวาง frame และการหนีก่อน
บอกคู่ซ้อมว่าเป็นมือใหม่และเลือกความเร็วที่คุยกันได้
Tap เร็ว โดยเฉพาะท่าล็อกขา คอ ไหล่ และข้อศอก
หยุดเมื่อมีอาการปวดแหลม ชา เวียนศีรษะ หรือบาดเจ็บ

การซ้อมที่ดีคือการได้เรียนและกลับมาซ้อมได้ต่อเนื่อง ไม่ใช่การเอาชนะทุกยกซ้อม

สรุป

ประเด็นสำคัญ

BJJ เป็นศิลปะการต่อสู้และกีฬาจับล็อกที่เน้นตำแหน่งภาคพื้น การควบคุม และซับมิชชัน มีทั้ง Gi และ No-Gi และมีระบบสาย การแข่งขันแต่ละองค์กรใช้กติกาต่างกัน; ระบบ IBJJF ให้คะแนนกับเทกดาวน์ sweep knee-on-belly ผ่านการ์ด mount และ back control ตามเงื่อนไข ความปลอดภัยเริ่มจากการ Tap เร็วและฝึกกับผู้สอนที่ดูแลได้

FAQ

คำถามที่พบบ่อย

ยิวยิตสูกับ BJJ ต่างกันไหม?

ยิวยิตสูเป็นคำทับศัพท์ของ jiu jitsu ซึ่งใช้เรียกได้ทั้งวิชาญี่ปุ่นดั้งเดิมและสายบราซิล ส่วน BJJ ย่อจาก Brazilian Jiu-Jitsu ซึ่งระบุชัดว่าเป็นสายบราซิล เมื่อพูดลอย ๆ ในวงการกีฬาต่อสู้ทุกวันนี้มักหมายถึงสายบราซิลเป็นหลัก

ยิวยิตสูญี่ปุ่นกับบราซิลต่างกันอย่างไร?

ของญี่ปุ่นที่สะกดว่า jujutsu ครอบทั้งการทุ่ม การตี และการล็อกข้อ โดยเน้นการป้องกันตัว ส่วนสายบราซิลตัดการตีออกเกือบหมดแล้วทุ่มน้ำหนักไปที่เกมภาคพื้นและการจับล็อก

BJJ เกิดขึ้นได้อย่างไร?

เริ่มจากปี 2460 เมื่อ มิตสึโยะ มาเอดะ นักยูโดชาวญี่ปุ่น ไปตั้งหลักที่บราซิลและสอน คาร์ลอส เกรซี่ จากนั้นพี่น้องตระกูลเกรซี่พัฒนาต่อ โดยเฮลิโอซึ่งตัวเล็กปรับวิชาไปเน้นเกมภาคพื้นและการใช้คานงัดแทนการทุ่มที่ต้องใช้กำลัง

BJJ มีกี่สาย และเลื่อนสายเร็วไหม?

ผู้ใหญ่ไล่จากสายขาว ฟ้า ม่วง น้ำตาล แล้วจึงถึงสายดำ การเลื่อนสายใน BJJ ขึ้นชื่อว่าช้ากว่าศิลปะการต่อสู้อื่นมาก ส่วนใหญ่ใช้เวลาหลายปีต่อหนึ่งสาย และวัดจากฝีมือบนเสื่อจริงมากกว่าจำนวนชั่วโมงเรียน

BJJ กับยูโดต่างกันอย่างไร?

ยูโดเน้นการทุ่มให้ได้คะแนนตั้งแต่ยังยืน ส่วน BJJ ให้ความสำคัญกับสิ่งที่เกิดขึ้นหลังลงพื้นแล้ว ทั้งการไล่ตำแหน่งและการจับล็อก ทั้งสองวิชามีรากเดียวกันแต่แยกทางกันที่จุดเน้นนี้

เด็กฝึก BJJ ได้ไหม?

ได้ และเป็นวิชาที่หลายยิมเปิดคลาสเด็กโดยเฉพาะ เพราะไม่มีการต่อยหรือเตะเข้าศีรษะ ความเสี่ยงต่อการกระทบกระเทือนสมองจึงต่ำกว่ากีฬาต่อสู้แบบยืนสู้

BJJ ย่อมาจากอะไร?

Brazilian Jiu-Jitsu

BJJ มีการต่อยหรือเตะไหม?

การแข่งขัน BJJ โดยทั่วไปไม่มีการต่อยหรือเตะ เป้าหมายคือควบคุมตำแหน่งและซับมิชชัน ส่วนการใช้ BJJ ใน MMA ต้องปรับกับกติกาที่มีอาวุธโจมตี

Gi กับ No-Gi แบบไหนเหมาะกับมือใหม่?

เริ่มได้ทั้งสองแบบ เลือกตามคลาสและเป้าหมาย Gi สอนการใช้ grip บนชุด ส่วน No-Gi ใช้การควบคุมร่างกายโดยไม่มีปกหรือแขนเสื้อให้จับ

ต้องแข็งแรงมากจึงฝึก BJJ ได้ไหม?

ไม่จำเป็น พละกำลังช่วยได้แต่พื้นฐานของ BJJ เน้นโครงสร้าง คาน จังหวะ และตำแหน่ง ผู้เริ่มต้นควรเลือกคลาสที่ปรับระดับและฝึกอย่างค่อยเป็นค่อยไป

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

ตรวจสอบข้อมูลล่าสุดเมื่อ 10 สิงหาคม 2569 กติกาอาจเปลี่ยนแปลง ควรยึดเอกสารของรายการแข่งขันเป็นหลัก