กติกามวยไทย ฉบับเข้าใจง่าย การให้คะแนน จำนวนยก และวิธีตัดสิน

ก่อนอ่านกติกามวยไทย: ต้องรู้ว่าแต่ละรายการอาจใช้กติกาต่างกัน

บทความนี้ใช้กติกามวยไทยอาชีพของ World Muaythai Council (WMC) เป็นแกน และเทียบกับแนวทางของ International Federation of Muaythai Associations (IFMA) ซึ่งดูแลการแข่งขันนานาชาติ กติกาของสนามมวย โปรโมชัน ประเทศ รุ่นอายุ และมวยสมัครเล่นอาจปรับจำนวนยก อุปกรณ์ หรือวิธีให้คะแนนได้

มวยไทยชกกี่ยก ยกละกี่นาที

กติกา WMC กำหนดการแข่งขันอาชีพ 5 ยก ยกละ 3 นาที และพักระหว่างยก 2 นาที เวลาหยุดจากการเตือน แก้เครื่องแต่งกาย หรือเหตุขัดข้องไม่นับรวมเป็นเวลาชกของยกนั้น

IFMA มีหลายรูปแบบการแข่งขัน ตัวอย่างเช่นหน้าอธิบายประเภทการแข่งขันของ IFMA ระบุทั้งรูปแบบ 3 ยก × 3 นาที และ 5 ยก × 3 นาทีในระดับอีลิทบางระบบ จึงไม่ควรสรุปว่ามวยไทยทุกไฟต์ต้องเป็น 5 ยกเสมอ

มวยไทยมีกี่รุ่นน้ำหนัก

มวยไทยอาชีพในไทยแบ่งรุ่นด้วยระบบเดียวกับมวยสากล คือใช้ปอนด์เป็นเกณฑ์แล้วไล่ขึ้นทีละช่วง รวมทั้งหมด 16 รุ่น นักมวยขึ้นชกได้เฉพาะรุ่นที่ทำน้ำหนักผ่านในวันชั่ง ถ้าเกินพิกัดจะถูกปรับ ถูกหักเงินรางวัล หรือยกเลิกไฟต์ แล้วแต่ข้อตกลงของรายการนั้น

รุ่นที่แฟนมวยไทยคุ้นหูที่สุดกระจุกอยู่ช่วงกลางตาราง เพราะนักมวยไทยส่วนใหญ่อยู่ในพิกัดราว 118 ถึง 135 ปอนด์ ส่วนรายการระดับโลกอย่าง ONE Championship ใช้ระบบรุ่นของตัวเองที่ตรวจภาวะขาดน้ำร่วมด้วย ตัวเลขจึงไม่ตรงกับตารางนี้เสมอไป

อาวุธที่ใช้ได้และเป้าหมายที่นับคะแนน

อาวุธหลักคือหมัด เท้า/แข้ง เข่า และศอก รวมถึงการทำงานในระยะกอดรัดเพื่อออกเข่าหรือศอกตามกติกา คะแนนเกิดเมื่ออาวุธมวยไทยถูกเป้าหมายอย่างมีพลัง แม่นยำ ไม่ถูกป้องกัน และไม่ผิดกติกา

• การออกอาวุธเบาโดยไม่มีน้ำหนักหรือถูกบล็อกอย่างมีประสิทธิภาพอาจไม่สร้างความได้เปรียบด้านคะแนน
• การทุ่มโดยไม่ใช้อาวุธมวยไทยไม่ใช่คะแนน และเทคนิคทุ่มแบบยูโดหรือมวยปล้ำเป็นข้อห้ามตาม WMC
• เป้าหมายต้องไม่ใช่บริเวณต้องห้าม เช่น ขาหนีบ
• การทรงตัวและกลับสู่ท่าป้องกันช่วยสะท้อนประสิทธิภาพของเทคนิค

การให้คะแนนมวยไทยแบบ 10-Point Must

ตาม WMC ผู้ชนะยกได้ 10 คะแนน ส่วนอีกฝ่ายได้ 9, 8 หรือ 7 ตามความห่างของผลงาน ยกที่เสมอกันอาจเป็น 10–10 และผู้ได้รับคำเตือนอย่างเป็นทางการเสียหนึ่งคะแนนในยกนั้น

กรรมการมองอะไรบ้าง

WMC ให้ความสำคัญกับจำนวนอาวุธที่เข้าเป้า ความหนักและแม่นยำ ผลที่เกิดกับคู่ต่อสู้ การรุกอย่างมีประสิทธิภาพ การป้องกันตามศิลปะมวยไทย และการทำผิดกติกาน้อยกว่า ไม่ใช่เพียงนับจำนวนครั้งที่แขนหรือขาเคลื่อนไหว

IFMA รุ่นปัจจุบันมีรายละเอียดระบบให้คะแนนของการแข่งขันตนเอง รวมถึงระบบที่ยืนยันอาวุธเป็นรายครั้งและแปลงเป็นคะแนนยกในโหมดที่กำหนด ดังนั้นคะแนน WMC และ IFMA ไม่ควรถูกอธิบายว่าเหมือนกันทุกขั้นตอน

มวยไทยตัดสินผู้ชนะได้อย่างไร

• ชนะคะแนน: เมื่อชกครบยกและกรรมการส่วนใหญ่ให้ผู้ชกคนหนึ่งชนะ
• Knockout (KO): ผู้ถูกนับไม่สามารถกลับมาชกต่อภายในสิบวินาทีตามกติกา WMC
• Technical Knockout (TKO): เช่น ชกต่อไม่ได้ บาดเจ็บรุนแรง กรรมการเห็นว่าเสียเปรียบมาก หรือเข้าเงื่อนไขการนับซ้ำ
• Disqualification: ถูกตัดสิทธิ์จากการทำผิดกติกาที่ร้ายแรง
• Walkover / Draw / No contest: ใช้ในสถานการณ์ที่กติกากำหนด เช่น คู่ชกไม่พร้อมขึ้นชก ผลเสมอ หรือเหตุที่แข่งขันต่อไม่ได้

การนับและการน็อกทำงานอย่างไร

เมื่อนักมวยล้มจากอาวุธที่ถูกกติกาหรืออยู่ในสภาพที่ต้องประเมิน ผู้ตัดสินจะควบคุมอีกฝ่ายและเริ่มนับ ผู้ชกต้องแสดงว่าสามารถแข่งขันต่ออย่างปลอดภัย ไม่ใช่เพียงลุกขึ้นก่อนครบสิบเท่านั้น หากไม่สามารถชกต่อภายในเวลาที่กำหนด ผลคือ KO ส่วนการยุติเพื่อความปลอดภัยในสถานการณ์อื่นมักเป็น TKO ตามข้อกำหนด

WMC ระบุเงื่อนไข TKO จากการถูกนับมากกว่าสองครั้งในยกเดียว หรือมากกว่าสี่ครั้งตลอดการชกด้วย แต่รายการอื่นอาจใช้ข้อกำหนดต่างกัน

ฟาวล์มวยไทยที่พบบ่อย

• โขกศีรษะ กัด จิ้มตา หรือถ่มน้ำลาย
• โจมตีขาหนีบ หรือโจมตีคู่ต่อสู้ที่ล้มอยู่
• ใช้ทุ่ม ล็อกแขน หรือเทคนิคยูโดและมวยปล้ำ
• จับเชือกเพื่อช่วยต่อสู้
• ไม่เชื่อฟังคำสั่งผู้ตัดสิน
• จับขาคู่ต่อสู้แล้วดันไปข้างหน้าเกินจำนวนก้าวที่ WMC อนุญาตโดยไม่ออกอาวุธ

ผู้ตัดสินอาจตักเตือน ให้คำเตือน หักคะแนน หรือยุติการแข่งขันตามความรุนแรงและผลของการกระทำ

ดูมวยอย่างไรให้เข้าใจว่าทำไมยกนี้ใครชนะ

1. มองอาวุธที่เข้าเป้าชัด ไม่ใช่เสียงเชียร์หรือจำนวนที่ออก
2. ดูแรงและผลของอาวุธ เช่น เสียสมดุล ชะงัก หรือถูกบังคับให้รับ
3. แยกอาวุธที่โดนการ์ดออกจากอาวุธที่ผ่านการป้องกัน
4. สังเกตการทรงตัวหลังออกอาวุธและการคุมระยะ
5. จำการถูกนับและคำเตือน เพราะมีผลต่อคะแนน

หากเพิ่งเริ่มชม แนะนำให้อ่านต่อเรื่อง มวยไทยคืออะไร เพื่อเข้าใจอาวุธและระยะก่อนเปรียบเทียบกับกีฬาอื่น และเมื่อกลับมาดูอีกครั้ง กติกามวยไทยจะอธิบายสิ่งที่เห็นบนเวทีได้เกือบทั้งหมด