ฟันยางนักมวย มีกี่แบบ ต้มยังไงให้พอดี และช่วยกันอะไรได้จริง

ฟันยางนักมวยกันอะไร

ฟันยางคือยางหรือพลาสติกขึ้นรูปที่ครอบฟันและเหงือกไว้ระหว่างชก งานของมันไม่ใช่ทำให้โดนต่อยแล้วไม่เจ็บ แต่คือกันไม่ให้ฟันหักหรือบิ่น และไม่ให้ฟันบาดริมฝีปากกับกระพุ้งแก้มด้านในเวลาหมัด ศอก หรือเข่าเข้าหน้า ฟันยางส่วนใหญ่ครอบเฉพาะฟันบน ซึ่งเป็นแถวที่อยู่หน้าสุดของปาก

ของชิ้นเล็กที่สุดในกระเป๋า

หมัดเข้าหน้า ฟันยางรับก่อนฟัน

ยางชั้นเดียวกั้นระหว่างฟันกับแรงกระแทก และกันฟันบาดปากตัวเอง

เริ่มจากหมอฟันชาวอังกฤษ

ปี 1892 วูล์ฟ เคราส์ ทันตแพทย์ชาวอังกฤษ เริ่มทำที่ครอบฟันให้นักมวย โดยตัดแผ่นกัตตาเปอร์ชา ซึ่งเป็นยางธรรมชาติชนิดหนึ่ง มาวางทับฟันหน้าบนก่อนขึ้นเวที ต่อมาฟิลลิป เคราส์ ลูกชายของเขา มักได้รับการยกให้เป็นคนทำmouthguardแบบใช้ซ้ำได้ชิ้นแรก

จากแผ่นยางวางทับฟันหน้า ฟันยางทุกวันนี้ขึ้นรูปตามฟันของแต่ละคนได้แล้ว แต่หลักคิดยังเหมือนเดิมตั้งแต่วันแรก คือเอาของนิ่มไปคั่นระหว่างฟันกับแรงที่พุ่งเข้ามา

กติกาบังคับไว้ยังไง

ในมวยไทยสมัครเล่นระดับนานาชาติ กติกาของ IFMA ข้อ 12.5 กำหนดให้นักกีฬาทุกคนใส่ฟันยางหรือgum shieldก่อนเริ่มยก ฟันยางควรขึ้นรูปตามฟัน และห้ามเป็นสีแดงหรือสีชมพู ถ้าจงใจถอดออกระหว่างชก นักกีฬาอาจถูกตักเตือน ถูกเตือนอย่างเป็นทางการ หรือถูกตัดสิทธิ์ ส่วนถ้าฟันยางหลุดออกจากปาก พี่เลี้ยงต้องล้างน้ำก่อนใส่คืนให้

ใส่ก่อนระฆังดัง

หลุดกลางยก ต้องล้างก่อนใส่คืน

ส่วนการจงใจคายทิ้ง นับเป็นฟาวล์ในกติกามวยไทยสมัครเล่น

MMA เข้มกว่านั้นอีกขั้น กติกา Unified Rules ระบุว่ายกจะเริ่มไม่ได้ถ้ายังไม่ได้ใส่ฟันยาง ถ้าหลุดระหว่างชก กรรมการจะสั่งหยุดเวลาเพื่อใส่คืนในจังหวะแรกที่ทำได้โดยไม่ขัดจังหวะที่กำลังเกิดขึ้น และถ้ากรรมการเห็นว่าจงใจคายออกก็หักคะแนนได้ การคายฟันยางทิ้งเพื่อซื้อเวลายังนับเป็นการเลี่ยงการปะทะด้วย อ่านฟาวล์ข้ออื่นได้ที่ MMA ห้ามอะไรบ้าง

ฟันยางมีกี่แบบ

สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) แบ่งฟันยางสำหรับกีฬาไว้สามแบบ ความต่างอยู่ที่ว่าพอดีกับฟันแค่ไหน และต้องจ่ายเท่าไร

ฟันยางแบบต้มเป็นทางเลือกกลาง ๆ ที่มือใหม่หาได้ง่ายที่สุด เพราะวางขายตามร้านกีฬาทั่วไป ราคาไม่สูง และยังพอดีกว่าแบบที่แกะแล้วใส่ได้ทันที

ต้มฟันยางยังไงให้พอดี

ขั้นตอนของแต่ละยี่ห้อต่างกันเล็กน้อย โดยเฉพาะเวลาที่ให้แช่น้ำร้อน จึงต้องยึดคู่มือบนกล่องเป็นหลัก แต่ภาพรวมของฟันยางแบบต้มเกือบทุกรุ่นเป็นแบบนี้

1. ต้มน้ำจนเดือด แล้วยกลงจากเตาก่อนจุ่มฟันยาง
2. แช่ตามเวลาที่ผู้ผลิตระบุ แล้วคีบขึ้นมาสะบัดน้ำออก
3. ใส่ครอบฟันบนทันที กัดลงพอประมาณ ใช้ลิ้นดันขึ้นเพดานพร้อมดูดลมออก
4. ใช้นิ้วกดด้านนอก ให้ยางแนบกับฟันและเหงือก ค้างไว้ตามเวลาในคู่มือ
5. ถอดออกแช่น้ำเย็น เพื่อให้ยางคงรูป

ขึ้นรูปเสร็จแล้วให้ลองอ้าปากพูด ถ้าฟันยางไม่หล่นลงมาเองโดยไม่ต้องกัดค้างไว้ แปลว่าใช้ได้ ถ้ายังหลวม บางรุ่นขึ้นรูปซ้ำได้ ให้ดูในคู่มือก่อนลองอีกรอบ

แบบสั่งทำกับหมอฟันคุ้มไหม

ฟันยางแบบสั่งทำเริ่มจากการพิมพ์ฟันที่คลินิก แล้วนำแม่แบบไปขึ้นรูปวัสดุให้พอดีกับฟันของคนคนนั้นคนเดียว ADA ระบุว่าแบบนี้แพงกว่าอีกสองแบบ เพราะทำขึ้นเฉพาะคนเพื่อความพอดีและความสบาย

แบบสั่งทำ

ขึ้นรูปจากพิมพ์ฟันของเจ้าของ

พอดีที่สุดในสามแบบ และแพงที่สุดด้วย

คนที่ควรคิดถึงแบบนี้เป็นพิเศษคือคนที่ใส่เครื่องมือจัดฟันหรือมีสะพานฟัน ADA ระบุว่าคนกลุ่มนี้ยิ่งต้องมีฟันยางที่พอดีกับปาก ถ้าจะหาฟันยางนักมวยสักชิ้นมาใช้ซ้อม ควรคุยกับทันตแพทย์หรือหมอจัดฟันก่อนต้มฟันยางใส่ทับเครื่องมือเอง

คนละชิ้นกับฟันยางกันนอนกัดฟัน

ค้นคำว่าฟันยางแล้วจะเจอคลินิกทันตกรรมเต็มหน้า เพราะคำเดียวกันนี้ใช้เรียกอุปกรณ์อีกประเภท คืออุปกรณ์สำหรับคนที่นอนกัดหรือขบฟัน ซึ่งมีไว้กันฟันเสียหายจากการบดและขบซ้ำ ๆ ส่วนฟันยางนักกีฬามีไว้กันการบาดเจ็บจากการกระแทก จุดประสงค์คนละอย่าง เวลาซื้อหรือสั่งทำจึงต้องบอกให้ชัดว่าเอาไว้ชกมวย

ใส่ฟันยางแล้วกันน็อกได้ไหม

นี่คือความเชื่อที่ได้ยินบ่อยที่สุด แต่หลักฐานยังไม่ได้บอกแบบนั้น งานทบทวนงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Sports Medicine ปี 2019 รวบรวมการศึกษา 26 ชิ้นจากหลายชนิดกีฬา ในกลุ่มการศึกษาแบบติดตามผล 12 ชิ้น คนที่ไม่ใส่ฟันยางมีความเสี่ยงบาดเจ็บที่ปากและใบหน้าราว 2.3 เท่าของคนที่ใส่

แต่พอดูเรื่องการกระทบกระเทือนทางสมอง ผลรวมจากการศึกษา 5 ชิ้นต่างกันเพียงเล็กน้อย และยังอยู่ในช่วงที่สรุปไม่ได้ว่าช่วยจริง ผู้วิจัยจึงสรุปแค่ว่าควรใส่ฟันยางในกีฬาที่เสี่ยงบาดเจ็บที่ปากและใบหน้า ไม่ได้สรุปว่ามันกันน็อก

ดูแลยังไง และเปลี่ยนเมื่อไร

• ล้างก่อนและหลังใช้ทุกครั้ง ADA แนะนำให้แปรงด้วยแปรงสีฟันกับยาสีฟัน หรือล้างในน้ำเย็นผสมสบู่แล้วล้างน้ำให้สะอาด
• ผึ่งให้แห้งแล้วเก็บในกล่อง Cleveland Clinic แนะนำกล่องพลาสติกแข็งที่มีรูระบายอากาศ
• อย่าวางไว้กลางแดดหรือแช่น้ำร้อน ยางที่ขึ้นรูปไว้แล้วเสียรูปได้
• เปลี่ยนทันที เมื่อเห็นรอยสึก รอยขาด หรือใส่แล้วไม่พอดีเหมือนเดิม
• เด็กและวัยรุ่นอาจต้องเปลี่ยนบ่อยกว่า เพราะฟันและปากยังเปลี่ยนไปตามวัย

แบบที่ซื้อตามร้านทนน้อยกว่าแบบสั่งทำ Cleveland Clinic ระบุว่าอาจต้องเปลี่ยนหลายครั้งต่อปี คนที่ซ้อมคู่ทุกสัปดาห์จึงควรหยิบฟันยางนักมวยขึ้นมาดูรอยกัดเป็นระยะ ไม่ต้องรอให้ขาดคาปาก

เลือกยังไงให้ไม่เสียเงินฟรี

• เพิ่งเริ่มซ้อม แบบต้มแล้วกัดก็พอ ขอให้ขึ้นรูปให้ถูก
• ซ้อมคู่สม่ำเสมอหรือเตรียมขึ้นแข่ง แบบสั่งทำพอดีกว่าและใส่สบายกว่า
• ใส่เครื่องมือจัดฟัน คุยกับทันตแพทย์ก่อนเลือก
• จะแข่งมวยไทยสมัครเล่นตามกติกา IFMA เลี่ยงสีแดงและสีชมพู
• ลองใส่แล้วพูด ถ้าต้องกัดค้างไว้ถึงจะไม่หลุด แปลว่ายังไม่พอดี

ฟันยางเป็นหนึ่งในอุปกรณ์ชุดพื้นฐานที่ใช้คู่กับนวมมวย ผ้าพันมือ และกระจับ ถ้ากำลังจัดกระเป๋าซ้อมครั้งแรก อ่านต่อได้ครบทั้งชุด