ยิวยิตสูกับยูโดต่างกันอย่างไร เทียบกติกา เกมภาคพื้น และซับมิชชัน

รากเดียวกัน แล้วแยกทางกันตรงไหน

ปลายศตวรรษที่ 19 จิโกโร คาโน จัดระบบวิชาจูจุตสูของญี่ปุ่นขึ้นใหม่เป็นยูโด และตั้งสำนักโคโดคังในปี 1882 คาโนส่งลูกศิษย์ออกไปเผยแพร่วิชาทั่วโลก หนึ่งในนั้นคือ มิตสึโยะ มาเอดะ ซึ่งเดินทางออกจากญี่ปุ่นในปี 1904 และไปถึงบราซิลราวปี 1914

ที่บราซิล มาเอดะถ่ายทอดวิชาให้ตระกูลกราซี ซึ่งนำไปพัฒนาต่อโดยเน้นการทำงานบนพื้นและการใช้คานกับตำแหน่งแทนการใช้แรง จนกลายเป็นยิวยิตสูสายบราซิลหรือ BJJ ที่รู้จักกันทุกวันนี้

เป้าหมายของเกมต่างกันตั้งแต่ต้น

ยูโดวางน้ำหนักไว้ที่การทุ่ม การทุ่มที่สมบูรณ์เรียกว่าอิปปง และจบการแข่งขันได้ทันที นักกีฬาจึงใช้เวลาส่วนใหญ่ในการแย่งจับ ทำลายสมดุล และหาจังหวะเข้าทุ่ม

ยิวยิตสูวางน้ำหนักไว้ที่ตำแหน่ง เกมเดินจากการพาลงพื้น ผ่านการ์ด ขึ้นสู่ตำแหน่งเหนือกว่า แล้วจึงหาซับมิชชัน การทุ่มเป็นเพียงทางเข้าสู่เกมจริง ไม่ใช่จุดจบของเกม

ความต่างนี้เปลี่ยนวิธีซ้อมทั้งหมด นักยูโดใช้เวลากับการยืนแย่งจับมากกว่า ส่วนนักยิวยิตสูใช้เวลากับการเปลี่ยนตำแหน่งบนพื้นมากกว่า ทั้งที่ทั้งคู่ใส่ชุดคล้ายกันและจับกันคล้ายกัน

เกมภาคพื้นคือจุดต่างที่ใหญ่ที่สุด

ในยิวยิตสู เมื่อทั้งคู่ลงถึงพื้นแล้ว เกมดำเนินต่อไปได้จนกว่าจะมีคนจบเกมหรือหมดเวลา งานบนพื้นคือกีฬาเอง ไม่ใช่ช่วงพักระหว่างการยืน

ในยูโด งานภาคพื้นที่เรียกว่าเนวาซะถูกจำกัดกว่ามาก ผู้ตัดสินจะสั่งหยุดและให้กลับไปยืนใหม่เมื่อเห็นว่าเกมบนพื้นไม่คืบหน้า เจตนาคือให้การแข่งขันดำเนินไปอย่างต่อเนื่องและตัดสินกันด้วยการทุ่มเป็นหลัก

ซับมิชชันที่ใช้ได้ต่างกันอย่างชัดเจน

ทั้งสองกีฬาใช้ท่าล็อกแขนและท่ารัดคอได้เหมือนกัน ความต่างอยู่ที่ขา

ฝั่งยิวยิตสูเองก็ไม่ได้เปิดทุกท่าให้ทุกคน กรอบของ IBJJF จำกัดท่าล็อกขาตามระดับสาย ท่าที่อันตรายต่อเข่าอย่างheel hookถูกเปิดให้ใช้เฉพาะประเภท No-Gi ในระดับสายน้ำตาลและสายดำ ไม่ใช่เปิดกว้างทั้งระบบ

สำหรับผู้เริ่มต้น ข้อสรุปที่ใช้ได้จริงคือ ถ้าฝึกยูโดจะไม่ได้เรียนเกมขาเลย ส่วนถ้าฝึกยิวยิตสูจะได้เรียน แต่ต้องรอถึงระดับที่กติกาอนุญาต

การจับขาและการจับชุดต่างกันอย่างไร

ในยูโด การใช้มือจับขาคู่ต่อสู้ขณะยืนไม่อนุญาตให้ทำเป็นการเข้าทำหลัก ข้อกำหนดนี้เปลี่ยนหน้าตาของกีฬาไปมาก เพราะตัดเทคนิคแบบมวยปล้ำออกไปเกือบทั้งหมด และผลักให้ทุกอย่างกลับไปอยู่ที่การจับชุดและการทำลายสมดุล

ยิวยิตสูไม่มีข้อห้ามแบบเดียวกัน การเข้าจับขาเพื่อพาลงพื้นเป็นเรื่องปกติ และการดึงการ์ดคือทางเลือกที่ถูกกติกาเสมอ ซึ่งเป็นสิ่งที่ยูโดไม่เปิดให้ทำ

เรื่องชุดก็ต่างกันในรายละเอียด ชุดยูโดกับชุด Gi ของยิวยิตสูหน้าตาคล้ายกันแต่ไม่เหมือนกัน ชุดยิวยิตสูมักตัดให้รัดกว่าและปกแข็งกว่าเพื่อให้จับยากขึ้น อ่านรายละเอียดข้อกำหนดชุดได้ที่ Gi กับ No-Gi ต่างกันอย่างไร

โครงสร้างการแข่งขันและวิธีชนะ

ยูโดภายใต้กรอบ IJF ใช้เวลาแข่งขัน 4 นาทีทั้งชายและหญิง ชนะได้ด้วยอิปปงซึ่งจบเกมทันที ไม่ว่าจะมาจากการทุ่มที่สมบูรณ์ การกดติดพื้นครบเวลาที่กำหนด หรือการที่คู่ต่อสู้ยอมแพ้จากท่ารัดคอหรือล็อกแขน ถ้าหมดเวลาแล้วคะแนนเท่ากันจะต่อเวลาแบบโกลเดนสกอร์ ใครทำคะแนนได้ก่อนชนะทันที

ยิวยิตสูภายใต้กรอบ IBJJF ตัดสินด้วยซับมิชชันเป็นอันดับแรก ถ้าไม่มีใครจบเกมได้จึงนับคะแนนจากตำแหน่งที่ทำได้ตามเงื่อนไข รายละเอียดคะแนนอยู่ในบทความ BJJ คืออะไร

มือใหม่ควรเริ่มจากยูโดหรือยิวยิตสู

ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกสำหรับทุกคน ให้เลือกจากสิ่งที่อยากได้จริง

• อยากเรียนการทุ่มและการล้มอย่างปลอดภัย ยูโดสอนเรื่องนี้เป็นระบบและเข้มข้นที่สุด
• อยากเรียนเกมภาคพื้นและการหนีจากตำแหน่งเสียเปรียบ ยิวยิตสูให้เวลากับส่วนนี้มากกว่ามาก
• อยากแข่งในระบบโอลิมปิก ยูโดอยู่ในโอลิมปิก ส่วนยิวยิตสูไม่ได้อยู่
• สนใจ MMA ทั้งคู่มีประโยชน์ แต่ต้องปรับให้เข้ากับกติกาที่มีหมัดและมีกรง

ในทางปฏิบัติ ผู้ฝึกจำนวนมากเรียนทั้งสองอย่างเพราะมันเติมเต็มกัน ยูโดให้ทางเข้าสู่พื้นที่มั่นคง ส่วนยิวยิตสูให้เครื่องมือทำงานเมื่อไปถึงพื้นแล้ว

ไม่ว่าจะเลือกทางไหน หลักความปลอดภัยเหมือนกันคือเลือกยิมที่สอนการล้มและมารยาทอย่างจริงจัง บอกคู่ซ้อมว่าเป็นมือใหม่ และยอมแพ้เร็วเมื่อติดท่า