StrikingMuay Thai

ท่ามวยไทย พื้นฐานมีอะไรบ้าง ตั้งแต่การ์ดจนถึงศอก

คนที่เพิ่งเริ่มมวยไทยมักเจอปัญหาเดียวกัน คือครูเรียกชื่อท่าเป็นภาษาไทยแล้วตามไม่ทัน ทั้งที่ท่าพื้นฐานจริง ๆ มีไม่กี่กลุ่ม บทความนี้เรียงให้ครบตั้งแต่ท่ายืนไปจนถึงศอก พร้อมบอกว่าแต่ละท่าใช้ตอนไหนและชื่อเรียกว่าอะไร

สารบัญ
  1. ท่ามวยไทยแบ่งเป็นกี่กลุ่ม
  2. ท่ายืนและการ์ด
  3. หมัด
  4. เตะและถีบ
  5. เข่า
  6. ศอก
  7. จับคอตีเข่า
  8. การป้องกัน
  9. ต่างจากแม่ไม้มวยไทยยังไง

ท่ามวยไทยแบ่งเป็นกี่กลุ่ม

มวยไทยใช้อาวุธสี่ชนิดคือหมัด เท้า เข่า และศอก รวมกับการจับคอในวงใน ท่าพื้นฐานทั้งหมดจึงวนอยู่ในห้ากลุ่มนี้ ส่วนชื่อท่าที่ฟังดูเยอะในตำรามวยคือการตั้งชื่อให้ท่าที่ประกอบกันหลายจังหวะ ไม่ใช่ท่าใหม่คนละชุด

นักมวยไทยสองคนสวมกางเกงสีแดงและน้ำเงินกำลังชกกันบนลานทรายกลางคืน โดยมีผู้ชมนั่งล้อมรอบ

พื้นฐานก่อนลีลา

อาวุธมีแค่ สี่อย่าง

หมัด เท้า เข่า ศอก ที่เหลือคือวิธีเอามันมาต่อกัน

การชกมวยไทยในงานแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมระหว่างการฝึกคอบร้าโกลด์ ประเทศไทย ซึ่งใช้อาวุธชุดเดียวกับที่สอนกันในค่ายทั่วประเทศภาพ: นาวิกโยธินสหรัฐฯ · สาธารณสมบัติ

ท่ายืนและการ์ด

ทุกอย่างเริ่มจากท่ายืนมวยไทย เท้าหน้าชี้ไปข้างหน้า เท้าหลังเฉียงออก น้ำหนักอยู่กลางลำตัวค่อนไปทางขาหลัง เพื่อให้ยกขาหน้าขึ้นรับหรือถีบได้ทันทีโดยไม่ต้องถ่ายน้ำหนักก่อน ซึ่งต่างจากมวยสากลที่ทิ้งน้ำหนักไปข้างหน้าได้มากกว่าเพราะไม่ต้องกลัวเตะ

การ์ดของมวยไทยยกสูงกว่าและกางกว่าเล็กน้อย เพราะต้องกันทั้งหมัด เข่า และศอกที่มาจากด้านข้าง ข้อศอกจึงหุบเข้าหาลำตัวเพื่อกันเตะเข้าชายโครงไปในตัว

หมัด

หมัดในมวยไทยมีสี่แบบหลัก ชื่อเรียกในภาษาไทยตรงกับลักษณะการออกอาวุธ

ชื่อไทยตรงกับใช้ตอนไหน
หมัดหน้า หรือ มัดแย็บแย็บวัดระยะและเปิดทาง
หมัดตรงหมัดตรงหลังตามหลังแย็บเมื่อระยะพอดี
หมัดเหวี่ยงสั้นฮุกระยะประชิด เข้าข้างคาง
หมัดเสยอัปเปอร์คัตเมื่อคู่ต่อสู้ก้มหรือหุบการ์ด

ข้อแตกต่างที่คนมาจากมวยสากลต้องปรับคือท่าต่อยมวยไทยไม่ทิ้งตัวตามหมัดมากนัก เพราะถ้าทิ้งน้ำหนักไปข้างหน้าแล้วโดนเตะสวนหรือถูกจับคอ จะเสียหลักทันที

เตะและถีบ

ท่าเตะมวยไทยกับถีบคืออาวุธเท้าที่ใช้บ่อยที่สุด เตะตัดคือการเหวี่ยงหน้าแข้งเข้าเป้าโดยหมุนสะโพกตาม ไม่ใช่การเหวี่ยงปลายเท้า ส่วนถีบคือการยกเข่าแล้วดันฝ่าเท้าออกไป ใช้ผลักคู่ต่อสู้ให้เสียจังหวะหรือหยุดคนที่เดินเข้ามา

ผู้ฝึกยกขาเตะเข้าหาคู่ฝึก โดยมีครูฝึกชาวไทยยืนจับขาเพื่อแก้ท่าให้ ท่ามกลางผู้ฝึกคนอื่นที่ยืนล้อมดู

เตะกับถีบ

แรงมาจากสะโพก ไม่ใช่ปลายเท้า

ครูฝึกจับขาแก้ท่า เพราะมุมสะโพกผิดหนึ่งองศา แรงหายไปครึ่งหนึ่ง

ครูฝึกนาวิกโยธินไทยจับขาเพื่อแก้ท่าเตะให้ผู้ฝึกระหว่างการฝึกร่วมคอบร้าโกลด์ ปี 2016ภาพ: นาวิกโยธินสหรัฐฯ · สาธารณสมบัติ

เตะยังแบ่งตามความสูงของเป้า คือเตะขา เตะลำตัว และเตะคอหรือเตะสูง ยิ่งเตะสูงยิ่งเสี่ยงถูกจับขา จึงเป็นอาวุธที่ใช้เมื่อมั่นใจในจังหวะแล้วเท่านั้น

เข่า

ท่าเข่าเป็นอาวุธระยะใกล้ที่ทำแต้มได้หนักที่สุดในมวยไทย ท่าที่ใช้บ่อยมีเข่าตรงที่พุ่งขึ้นตรง ๆ เข่าเฉียงที่เข้าด้านข้างลำตัว และเข่าลอยที่กระโดดเข้าหาเมื่อคู่ต่อสู้ถอยไม่ทัน

เข่าส่วนใหญ่เกิดขึ้นตอนจับคอได้แล้ว ซึ่งเป็นเหตุผลที่การฝึกเข่ากับการฝึกคลินช์มักถูกสอนต่อกันเสมอ

ศอก

ศอกมวยไทยคืออาวุธที่สร้างบาดแผลได้ง่ายที่สุด เพราะกระดูกแข็งและระยะสั้น ท่าที่เรียกกันบ่อยได้แก่ ศอกตีที่ฟันลงมาจากบน ศอกตัดที่เหวี่ยงขนานพื้น ศอกงัดที่งัดขึ้นจากล่าง ศอกพุ่งที่พุ่งตรงไปข้างหน้า และศอกกลับที่หมุนตัวตาม

ในรายการสมัครเล่นหลายรายการห้ามใช้ศอก หรือบังคับให้ใส่สนับศอก ส่วนเวทีอาชีพในไทยใช้ได้เต็มรูปแบบ อ่านรายละเอียดอาวุธที่กติกาอนุญาตได้ที่ กติกามวยไทย

จับคอตีเข่า

คลินช์หรือจับคอตีเข่าคือสิ่งที่แยกมวยไทยออกจากกีฬายืนสู้อื่นชัดที่สุด ผู้ฝึกจะสอดมือเข้าด้านในแขนคู่ต่อสู้ ประสานมือที่ท้ายทอย แล้วใช้ข้อศอกหนีบเพื่อบังคับหัวให้ลง จากนั้นจึงตีเข่าหรือเหวี่ยงให้เสียหลัก

ผู้ฝึกสองคนอยู่ในท่าคลินช์ ประสานมือที่ท้ายทอยของกันและกัน หนีบข้อศอกเข้าหาลำตัวระหว่างการฝึก

วงใน

ใครได้มือใน คนนั้นคุมเกม

ประสานมือท้ายทอย หนีบศอก กดหัวลง แล้วเข่าจึงตามมา

การฝึกจับคอในการฝึกร่วมกับนาวิกโยธินไทย ตำแหน่งมือที่อยู่ด้านในแขนคู่ต่อสู้คือสิ่งที่ตัดสินว่าใครได้เปรียบในวงในภาพ: นาวิกโยธินสหรัฐฯ · สาธารณสมบัติ

การป้องกัน

การป้องกันในท่ามวยไทยมีสี่แนวทางหลัก คือปิดด้วยการ์ด ปัดอาวุธให้เบี่ยงออก ยกแข้งรับเตะ และถอยหรือเบี่ยงตัวออกจากระยะ ท่าที่มือใหม่ต้องฝึกก่อนเพื่อนคือการยกแข้งรับ เพราะเตะขาคืออาวุธที่เจอบ่อยที่สุดตั้งแต่ยกแรก

ผู้ฝึกคนหนึ่งเตะเข้าลำตัว อีกคนรับไว้แล้วจับขาไว้ได้ในระยะประชิดระหว่างการฝึกกลางแจ้ง

ราคาของเตะสูง

เตะพลาดเมื่อไร โดนจับขา

จับได้แล้วคนเตะเหลือขาเดียว เกมจึงพลิกทันที

จังหวะรับเตะแล้วจับขาไว้ได้ในการฝึกร่วมกับนาวิกโยธินไทย ซึ่งเป็นเหตุผลที่ครูฝึกสอนให้เก็บเตะสูงไว้ใช้เมื่อมั่นใจจังหวะภาพ: นาวิกโยธินสหรัฐฯ · สาธารณสมบัติ

ต่างจากแม่ไม้มวยไทยยังไง

ท่าพื้นฐานคืออาวุธเดี่ยว ส่วนแม่ไม้คือชุดท่าที่เอาอาวุธเหล่านี้มาต่อกันเป็นวิธีแก้ทางคู่ต่อสู้ เช่น แก้หมัดหรือแก้เตะ ฉะนั้นต้องมีท่ามวยไทยพื้นฐานก่อน แล้วแม่ไม้จึงใช้ได้จริง อ่านชุดท่าแม่ไม้ทั้งหมดได้ที่ แม่ไม้มวยไทย 15 ท่า

  • เริ่มที่ท่ายืนและการ์ด ก่อนจะไปสนใจท่าสวย ๆ
  • ฝึกเตะกับถีบให้แม่น เพราะเป็นอาวุธที่ใช้มากที่สุดบนเวที
  • เข่ากับคลินช์เรียนคู่กัน เพราะเข่าส่วนใหญ่เกิดหลังจับคอได้แล้ว
  • ศอกไว้ทีหลัง หลายรายการสมัครเล่นห้ามใช้อยู่แล้ว
ข้อควรรู้: อุปกรณ์ที่ต้องมีตั้งแต่วันแรกคือ ผ้าพันมือ นวม ฟันยาง และ กระจับ ส่วนสนับแข้งค่อยซื้อเมื่อเริ่มซ้อมคู่
สรุป

ประเด็นสำคัญ

ท่ามวยไทยพื้นฐานแบ่งเป็นห้ากลุ่มคือหมัด เตะและถีบ เข่า ศอก และการจับคอในวงใน ท่ายืนวางน้ำหนักค่อนไปทางขาหลังเพื่อให้ยกขาหน้ารับหรือถีบได้ทันที หมัดหลักมีสี่แบบคือหมัดหน้า หมัดตรง หมัดเหวี่ยงสั้น และหมัดเสย เตะตัดใช้แรงจากการหมุนสะโพกและปะทะด้วยหน้าแข้ง ส่วนถีบใช้ผลักและหยุดระยะ เข่ามีทั้งเข่าตรง เข่าเฉียง และเข่าลอย ซึ่งส่วนใหญ่เกิดหลังจับคอได้แล้ว ศอกแบ่งเป็นศอกตี ศอกตัด ศอกงัด ศอกพุ่ง และศอกกลับ การป้องกันมีสี่แนวทางคือปิด ปัด ยกแข้งรับ และเบี่ยงออกจากระยะ

FAQ

คำถามที่พบบ่อย

ท่ามวยไทยพื้นฐานมีอะไรบ้าง?

แบ่งเป็นห้ากลุ่ม คือหมัด เตะและถีบ เข่า ศอก และการจับคอตีเข่าในวงใน ท่าอื่นที่มีชื่อเรียกเฉพาะคือการนำอาวุธเหล่านี้มาต่อกัน

หมัดมวยไทยมีกี่แบบ?

สี่แบบหลักคือหมัดหน้าหรือแย็บ หมัดตรง หมัดเหวี่ยงสั้น และหมัดเสย โดยต่างจากมวยสากลตรงที่ไม่ทิ้งน้ำหนักตามหมัดมากนักเพราะต้องกันเตะและการจับคอ

เตะตัดกับถีบต่างกันอย่างไร?

เตะตัดคือการเหวี่ยงหน้าแข้งเข้าเป้าโดยหมุนสะโพกตาม ส่วนถีบคือการยกเข่าแล้วดันฝ่าเท้าออกไปเพื่อผลักหรือหยุดระยะของคู่ต่อสู้

ทำไมเตะสูงถึงเสี่ยง?

เพราะถ้าพลาดจะถูกจับขาได้ง่าย เมื่อถูกจับขาแล้วผู้เตะเหลือขาเดียวและเสียหลักทันที ครูฝึกจึงให้เก็บเตะสูงไว้ใช้เมื่อมั่นใจจังหวะ

คลินช์ในมวยไทยทำยังไง?

สอดมือเข้าด้านในแขนคู่ต่อสู้ ประสานมือที่ท้ายทอย หนีบข้อศอกเข้าหาลำตัวเพื่อกดหัวลง แล้วจึงตีเข่าหรือเหวี่ยงให้เสียหลัก ใครได้มือด้านในคนนั้นคุมเกม

ท่ามวยไทยกับแม่ไม้มวยไทยต่างกันอย่างไร?

ท่าพื้นฐานคืออาวุธเดี่ยวอย่างหมัด เตะ เข่า ศอก ส่วนแม่ไม้คือชุดท่าที่นำอาวุธเหล่านี้มาต่อกันเพื่อแก้ทางคู่ต่อสู้ จึงต้องมีพื้นฐานก่อนแม่ไม้จึงใช้ได้จริง

มือใหม่ควรฝึกท่าไหนก่อน?

เริ่มที่ท่ายืนและการ์ด ตามด้วยเตะกับถีบซึ่งเป็นอาวุธที่ใช้มากที่สุด จากนั้นจึงเป็นเข่าคู่กับการคลินช์ ส่วนศอกเก็บไว้ทีหลังเพราะหลายรายการสมัครเล่นห้ามใช้

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

ตรวจสอบข้อมูลล่าสุดเมื่อ 24 กันยายน 2569 กติกาอาจเปลี่ยนแปลง ควรยึดเอกสารของรายการแข่งขันเป็นหลัก