พุมเซ่ คืออะไร แทกุกทั้ง 8 ท่ารำสายดำ และวิธีตัดสิน

พุมเซ่คืออะไร

พุมเซ่ เขียนด้วยอักษรเกาหลีว่า 품새 คือชุดท่าที่กำหนดลำดับไว้ตายตัว ผู้ฝึกรำคนเดียวโดยไม่มีคู่ต่อสู้ แต่ทุกท่าในนั้นคือการรับและการตอบโต้ที่สมมติว่ามีคนอยู่ตรงหน้า

มันเป็นหนึ่งในสามส่วนของวิชาเทควันโด คู่กับคยอรูกิซึ่งคือการต่อสู้ในสนามแข่ง และคยอกพาซึ่งคือการทุบทำลายวัตถุ ต่างกันตรงที่พุมเซ่เป็นส่วนเดียวที่ทุกคนต้องผ่านไม่ว่าจะแข่งหรือไม่แข่ง เพราะมันคือสิ่งที่ใช้วัดในการสอบเลื่อนระดับ

พุมเซ่

ไม่มีคู่ต่อสู้ แต่มีคะแนน

ทุกท่าคือการรับและตอบโต้คนที่สมมติว่ายืนอยู่ตรงหน้า

แทกุกทั้งแปดบท

ชุดที่ผู้ฝึกสายสีต้องเรียนเรียกว่าแทกุก มีแปดบท เรียกเรียงกันว่าอิลจัง อีจัง ซัมจัง ซาจัง โอจัง ยุกจัง ชิลจัง และพัลจัง ซึ่งเป็นเลขหนึ่งถึงแปดในภาษาเกาหลี

สังเกตว่าจำนวนท่าไม่ได้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ อย่างที่คาด บทที่หกมีท่าน้อยกว่าบทที่ห้า ความยากจึงไม่ได้อยู่ที่จำนวน แต่อยู่ที่ชนิดของท่าที่เพิ่มเข้ามาในแต่ละบท

ทำไมแต่ละบทมีสัญลักษณ์ของตัวเอง

คำว่าแทกุกประกอบจาก แท ที่แปลว่าความกว้างใหญ่ และ กุก ที่แปลว่านิรันดร์ ในปรัชญาตะวันออกมันหมายถึงต้นกำเนิดของสรรพสิ่ง สิ่งที่ไม่มีรูปร่าง ไม่มีจุดเริ่ม และไม่มีจุดจบ แต่ทุกอย่างออกมาจากมัน

สัญลักษณ์แปดอย่างในตารางด้านบนคือพัลควาหรือแปดตรีลักษณ์ ซึ่งเป็นชุดสัญลักษณ์เดียวกับที่ปรากฏบนธงชาติเกาหลีใต้ การผูกท่ารำแต่ละบทเข้ากับสัญลักษณ์เหล่านี้ทำให้ลำดับการเรียนไม่ใช่แค่การไล่เลข แต่มีเรื่องเล่ากำกับ ซึ่งช่วยให้จำได้ว่าบทไหนมาก่อนบทไหน

ท่ารำของสายดำ

เมื่อผ่านแทกุกครบแปดบทและขึ้นสายดำแล้ว ชุดท่าจะเปลี่ยนไปอีกชุดหนึ่งทั้งหมด ไล่ตามลำดับคือ โครยอ คึมกัง แทแบ็ก พยองวอน ชิปจิน จีแท ชอนควอน ฮันซู และอิลยอ

แต่ละชื่อผูกกับความหมายของตัวเอง โครยอหมายถึงอาณาจักรโคราย คึมกังคือภูเขาคึมกังซัน ส่วนอิลยอซึ่งเป็นบทสุดท้ายหมายถึงความเป็นหนึ่งเดียว และสงวนไว้สำหรับระดับสูงสุด

ในการแข่งขัน แต่ละรุ่นอายุถูกกำหนดว่าต้องรำบทไหนได้บ้าง รุ่นเยาวชนใช้แทกุกบทท้าย ๆ ร่วมกับโครยอและคึมกัง ส่วนรุ่นอาวุโสใช้เฉพาะชุดสายดำ ไม่มีแทกุกเลย ระบบระดับที่อยู่เบื้องหลังเรื่องนี้อ่านได้ที่สายเทควันโด

แข่งพุมเซ่ตัดสินยังไง

คะแนนเต็มคือ 10.0 แบ่งเป็นสองส่วนที่ไม่เท่ากัน และสัดส่วนนี้บอกได้ว่ากีฬานี้ให้ค่ากับอะไร

จุดที่คนนอกมักคาดผิดคือคิดว่าความแม่นยำต้องมีน้ำหนักมากที่สุด แต่กติกาให้การนำเสนอมากกว่าเกือบเท่าตัว เหตุผลคือรำถูกท่าเป็นเพียงเกณฑ์ขั้นต่ำ สิ่งที่แยกคนได้เหรียญออกจากคนที่รำถูกคือจังหวะและพลังที่ส่งออกมา

ฝั่งการหักคะแนนละเอียดกว่าที่คิด ท่าพื้นฐานที่ทำไม่ถูกต้องหักครั้งละ 0.1 คะแนน ส่วนความผิดพลาดที่ใหญ่กว่านั้นหักครั้งละ 0.3 คะแนน ซึ่งแปลว่าในบทที่มียี่สิบกว่าท่า ความพลาดเล็ก ๆ สะสมกันจนเปลี่ยนอันดับได้

ประเภททีม

พร้อมกันทุกจังหวะ

ประเภททีมเพิ่มความยากอีกชั้น เพราะต้องตรงกันทั้งกลุ่ม

ฟรีสไตล์พุมเซ่

นอกจากบทที่กำหนดไว้แล้ว ยังมีประเภทฟรีสไตล์พุมเซ่ที่ผู้แข่งออกแบบชุดท่าเอง และสัดส่วนคะแนนกลับด้านกับประเภทปกติพอดี

ฟรีสไตล์ให้ทักษะทางเทคนิค 6.0 คะแนน โดยดูระดับความยากของท่าเตะ ความถูกต้องของการเคลื่อนไหว และความสมบูรณ์ของชุดท่า ส่วนการนำเสนออยู่ที่ 4.0 คะแนน ซึ่งดูความคิดสร้างสรรค์และความกลมกลืน

การกลับด้านนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ ในบทที่กำหนดไว้ทุกคนรำท่าเดียวกัน ความต่างจึงอยู่ที่การนำเสนอ แต่ในฟรีสไตล์ที่ทุกคนออกแบบเอง สิ่งที่ต้องวัดคือความยากของสิ่งที่เลือกมาทำ ท่าเตะที่ใช้ในประเภทนี้อ่านต่อได้ที่ท่าเตะเทควันโด

รำท่าไปทำไมในเมื่อไม่มีคู่ต่อสู้

คำถามนี้ถูกถามบ่อยที่สุดโดยคนที่สนใจเฉพาะการแข่งขัน คำตอบที่ตรงที่สุดคือพุมเซ่ทำหน้าที่ที่การซ้อมกับคู่ทำไม่ได้ มันบังคับให้ทำท่าให้ครบรูปทุกครั้ง เพราะไม่มีคู่ต่อสู้ให้แก้ตัวว่าจังหวะไม่เอื้อ

อีกข้อคือมันเป็นระบบเก็บรักษา ท่าหลายท่าในแทกุกและในชุดสายดำไม่ได้ถูกใช้ในสนามแข่งเลย เพราะกติกาการแข่งให้คะแนนเฉพาะการเตะเข้าเป้าสองจุด ถ้าไม่มีพุมเซ่ ท่าเหล่านั้นจะหายไปจากวิชาภายในรุ่นเดียว

และในทางปฏิบัติ มันคือสิ่งที่ตัดสินว่าใครได้เลื่อนระดับ ผู้ฝึกส่วนใหญ่ในโลกไม่เคยขึ้นแข่งคยอรูกิสักครั้ง แต่ทุกคนต้องรำพุมเซ่ให้ผ่าน อ่านภาพรวมของวิชาทั้งหมดได้ที่เทควันโดคืออะไร