ยูยิตสู คืออะไร ต่างจากยูโดและบราซิลเลียนยิวยิตสูยังไง
คนไทยเจอคำนี้สะกดสามแบบจนไม่แน่ใจว่าเป็นวิชาเดียวกันหรือเปล่า และยังสับสนต่อว่ามันเกี่ยวอะไรกับยูโดและกับที่ตระกูลกราซีทำในบราซิล คำตอบสั้นที่สุดคือทั้งหมดออกมาจากต้นทางเดียวกัน และต้นทางนั้นไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อกีฬาตั้งแต่แรก
ยูยิตสูคืออะไร
ยูยิตสูคือวิชาต่อสู้ระยะประชิดของญี่ปุ่น เขียนด้วยอักษรญี่ปุ่นว่า 柔術 ประกอบจาก 柔 ที่แปลว่าอ่อนหรือยืดหยุ่น และ 術 ที่แปลว่าวิชาหรือเทคนิค รวมแล้วหมายถึงวิชาที่ชนะด้วยความอ่อน ไม่ใช่ด้วยการปะทะแรงกับแรง
สิ่งที่วิชานี้ใช้คือการทุ่ม การล็อกข้อต่อ การรัดคอ และการควบคุมคู่ต่อสู้บนพื้น เหตุผลที่ไม่เน้นการชกมาจากสนามรบ เพราะคู่ต่อสู้ในยุคซามูไรสวมเกราะ การต่อยเข้าไปที่เกราะไม่ได้ผลและเจ็บมือตัวเองก่อน การจับให้เสียหลักแล้วล็อกข้อที่เกราะปิดไม่ถึงจึงเป็นทางที่ใช้ได้จริง
ยูยิตสู จูจุสึ ยิวยิตสู ต่างกันไหม
ไม่ต่างกันเลย เป็นคำเดียวกันที่ถอดเสียงมาคนละทาง และนี่คือจุดที่ทำให้คนไทยค้นหาแล้วงงที่สุด
| คำที่เห็น | มาจาก | มักใช้เมื่อพูดถึง |
|---|---|---|
| จูจุสึ | ถอดเสียงญี่ปุ่น jūjutsu ตรงที่สุด | วิชาดั้งเดิมของญี่ปุ่น |
| ยูยิตสู | ถอดเสียงที่ใช้กันแพร่หลายในไทย | ทั้งวิชาดั้งเดิมและกีฬาสมัยใหม่ |
| ยิวยิตสู | ถอดจากการสะกดแบบตะวันตกเก่าว่า jiu-jitsu | มักหมายถึงสายบราซิลหรือ BJJ |
ในทางปฏิบัติ ถ้าเห็นคำว่าจูจุสึมักกำลังพูดถึงวิชาญี่ปุ่นดั้งเดิม ถ้าเห็นคำว่ายิวยิตสูเฉย ๆ ในบริบทยิมหรือการแข่งขัน มักหมายถึงสายบราซิล ส่วนคำว่ายูยิตสูใช้ได้ทั้งสองความหมาย ต้องดูบริบทเอา
มาจากไหน
วิชานี้ไม่ได้มีผู้ก่อตั้งคนเดียวแบบยูโด แต่เติบโตขึ้นเป็นสำนักย่อยจำนวนมากที่เรียกรวมว่าโคริว หรือสำนักเก่า แต่ละสำนักมีท่าและลำดับการสอนของตัวเอง สำนักทาเคโนอุจิริวที่ก่อตั้งในปี 1532 มักถูกอ้างว่าเป็นสำนักที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่มีบันทึก
สองสำนักที่สำคัญที่สุดต่อเรื่องนี้คือเทนจินชินโยริว และคิโตริว เพราะทั้งสองคือสำนักที่ชายหนุ่มชื่อคาโน จิโงโร เข้าไปเรียน ก่อนจะนำสิ่งที่เรียนมาจัดใหม่เป็นวิชาของตัวเองในเวลาต่อมา
อีกเรื่องที่คนมักเข้าใจสลับกันคือลำดับเวลา วิชานี้เดินทางถึงยุโรปและอเมริกาตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 20 ในชื่อ jiu-jitsu ซึ่งเป็นช่วงที่คำว่ายูโดยังแทบไม่มีใครนอกญี่ปุ่นรู้จัก ภาพการสาธิตที่ปารีสด้านบนคือหลักฐานของช่วงนั้น
ยูโดแยกออกมายังไง
คาโน จิโงโร ก่อตั้งยูโดในปี 1882 โดยคัดเฉพาะเทคนิคที่ซ้อมปะทะเต็มแรงกับคนจริงได้โดยไม่ทำให้คู่ซ้อมบาดเจ็บ ส่วนท่าที่อันตรายเกินกว่าจะซ้อมจริง เช่น การทิ่มตาและการหักนิ้ว ถูกตัดออก
ความต่างที่อยู่ในชื่อบอกทุกอย่างแล้ว คำว่ายูโดลงท้ายด้วย 道 ที่แปลว่าวิถี ขณะที่ยูยิตสูลงท้ายด้วย 術 ที่แปลว่าวิชา คาโนตั้งใจให้สิ่งที่เขาสร้างเป็นระบบการศึกษาและการฝึกตน ไม่ใช่เพียงชุดเทคนิคสำหรับเอาชนะ รายละเอียดของกติกาและการให้คะแนนอ่านต่อได้ที่บทความยูโดคืออะไร
แล้วบราซิลเลียนยิวยิตสูล่ะ
นี่คือจุดที่เข้าใจผิดกันมากที่สุด บราซิลเลียนยิวยิตสูไม่ได้สืบตรงมาจากสำนักยูยิตสูโบราณ แต่มาจากยูโดอีกทอดหนึ่ง
มิตสึโยะ มาเอดะ เป็นนักยูโดจากสำนักโคโดกังที่เดินทางไปสาธิตและแข่งขันทั่วโลกจนไปลงหลักที่บราซิล และเป็นผู้ถ่ายทอดวิชาให้คาร์ลอส กราซี ตระกูลกราซีจึงรับวิชาที่เป็นยูโดในยุคนั้นไปพัฒนาต่อ โดยเน้นเกมภาคพื้นจนกลายเป็นระบบของตัวเอง เหตุผลที่ยังใช้คำว่ายิวยิตสูเพราะในยุคนั้นชาวตะวันตกเรียกวิชาญี่ปุ่นทั้งหมดรวม ๆ ว่า jiu-jitsu อยู่แล้ว
ผลคือสายบราซิลวันนี้หน้าตาต่างจากวิชาต้นทางมาก ใส่ชุดคล้ายกันแต่ให้คะแนนกับการไล่ตำแหน่งบนพื้นเป็นหลัก อ่านรายละเอียดได้ที่BJJ คืออะไร และถ้าอยากเทียบกับยูโดโดยตรงมีอยู่ที่ยิวยิตสูกับยูโดต่างกันอย่างไร
กีฬายูยิตสูสมัยใหม่มีกี่ประเภท
นอกจากสำนักดั้งเดิมแล้ว ยังมีกีฬาแข่งขันที่ดูแลโดยสหพันธ์ยูยิตสูนานาชาติ หรือ JJIF ซึ่งก่อตั้งในปี 1998 มีสำนักงานใหญ่ที่อาบูดาบี และมีสมาชิกกว่า 130 ประเทศ กติกายูยิตสูระดับสากลแบ่งการแข่งขันเป็นสามระบบที่ต่างกันชัดเจน
| ระบบ | ทำอะไร | ชกเตะได้ไหม |
|---|---|---|
| Fighting | ต่อสู้จริง ผสมการชก การจับทุ่ม และซับมิชชันในกติกาที่ควบคุมความปลอดภัย | ได้ |
| Ne-Waza | เริ่มจากท่ายืน แล้วเล่นเกมจับล็อกและภาคพื้น ตัดสินด้วยซับมิชชันหรือคะแนนใน 6 นาที | ไม่ได้ |
| Duo | สาธิตการป้องกันตัวเป็นคู่ โดยผู้บุกและผู้ป้องมาจากทีมเดียวกัน | เป็นการสาธิต ไม่ใช่การต่อสู้ |
ระบบเนวาซะคือระบบที่คนคุ้นเคยกับ BJJ จะรู้สึกใกล้ตัวที่สุด เพราะห้ามชกเตะทั้งหมดและตัดสินกันที่เกมภาคพื้น ส่วนระบบ Fighting คือระบบที่ใกล้การต่อสู้แบบผสมมากที่สุดในบรรดาสามระบบ
ต่างจากเทควันโดยังไง
คำถามนี้คนค้นหากันบ่อย และคำตอบไม่ได้อยู่ที่ประเทศต้นทาง แต่อยู่ที่ระยะ เทควันโดเป็นกีฬาของเกาหลีใต้ที่ให้คะแนนกับการเตะและการชกในระยะที่ยังไม่ติดตัวกัน ยิ่งคู่ต่อสู้เข้ามาใกล้เท่าไร อาวุธหลักของเทควันโดยิ่งใช้ยาก
ยูยิตสูทำงานกลับทางกันพอดี มันเริ่มมีประโยชน์ตอนที่ระยะปิดลงจนจับเสื้อกันได้แล้ว ซึ่งเป็นจุดที่การเตะหมดความหมาย สองวิชานี้จึงไม่ได้แข่งกันตรง ๆ แต่ครอบคลุมคนละช่วงของการต่อสู้ อ่านฝั่งเทควันโดได้ที่เทควันโดคืออะไร
ยูยิตสูในไทย
หลายคนไม่รู้ว่าไทยทำผลงานในกีฬานี้ดีมาก ในซีเกมส์ครั้งที่ผ่านมา ไทยเป็นชาติที่ประสบความสำเร็จสูงสุดของกีฬานี้ ด้วยหกเหรียญทองจากสิบสี่รายการ และกีฬานี้ยังอยู่ในโปรแกรมซีเกมส์ 2025 ครบทั้งสามประเภท คือเนวาซะ ไฟต์ติ้ง และดูโอคลาสสิก
ในระดับทวีป ยูยิตสูถูกบรรจุในเอเชียนเกมส์มาตั้งแต่ปี 2018 ที่จาการ์ตา ส่วนในประเทศมีการแข่งขันในกีฬาเยาวชนแห่งชาติและมีชมรมตามมหาวิทยาลัย ซึ่งเป็นช่องทางที่คนไทยส่วนใหญ่ได้เจอวิชานี้จริง ๆ มากกว่ายิมเชิงพาณิชย์
ควรเริ่มจากวิชาไหน
ถ้าสนใจการแข่งขันที่มีระบบชัดเจนและมีเส้นทางถึงซีเกมส์กับเอเชียนเกมส์ กีฬายูยิตสูตอบโจทย์ตรงที่สุด ถ้าสนใจเกมภาคพื้นล้วน ๆ และอยากมีที่ซ้อมเยอะในเมืองไทย สายบราซิลหาที่ฝึกง่ายกว่า และถ้าชอบการทุ่มในท่ายืนเป็นหลัก ยูโดคือทางที่ตรงกว่าทั้งสองทาง
ทั้งสามทางมีรากเดียวกัน คนที่ฝึกทางหนึ่งแล้วย้ายไปอีกทางจึงไม่ได้เริ่มจากศูนย์ สิ่งที่ต้องปรับคือกติกาและสิ่งที่กติกานั้นให้รางวัล ไม่ใช่ตัววิชา ดูนักกีฬาสายจับล็อกที่เรารวบรวมไว้ได้ที่ฐานข้อมูลนักกีฬา
ประเด็นสำคัญ
ยูยิตสู จูจุสึ และยิวยิตสู คือคำเดียวกันที่ถอดเสียงต่างกัน หมายถึงวิชาต่อสู้ระยะประชิดของญี่ปุ่นที่เขียนว่า 柔術 ซึ่งใช้การทุ่ม การล็อกข้อ และการรัด แทนการชก เพราะพัฒนาขึ้นเพื่อสู้กับคู่ต่อสู้ที่สวมเกราะ วิชานี้ไม่มีผู้ก่อตั้งคนเดียวแต่แตกเป็นสำนักเก่าจำนวนมาก โดยสำนักทาเคโนอุจิริวปี 1532 มักถูกอ้างว่าเก่าแก่ที่สุด คาโน จิโงโร เรียนจากสำนักเทนจินชินโยริวและคิโตริว แล้วก่อตั้งยูโดในปี 1882 ส่วนบราซิลเลียนยิวยิตสูสืบมาจากยูโดอีกทอดผ่านมิตสึโยะ มาเอดะ ไม่ได้สืบตรงจากสำนักโบราณ กีฬายูยิตสูสมัยใหม่ดูแลโดย JJIF ซึ่งก่อตั้งปี 1998 แบ่งเป็นสามระบบคือ Fighting, Ne-Waza และ Duo อยู่ในเอเชียนเกมส์ตั้งแต่ปี 2018 และไทยเป็นชาติที่ได้เหรียญทองมากที่สุดในซีเกมส์ครั้งล่าสุดด้วยหกเหรียญทองจากสิบสี่รายการ
คำถามที่พบบ่อย
ยูยิตสูคืออะไร?
วิชาต่อสู้ระยะประชิดของญี่ปุ่น เขียนว่า 柔術 ใช้การทุ่ม การล็อกข้อต่อ การรัดคอ และการควบคุมบนพื้น แทนการชกและการเตะ เพราะพัฒนาขึ้นมาเพื่อรับมือคู่ต่อสู้ที่สวมเกราะ
ยูยิตสู จูจุสึ ยิวยิตสู ต่างกันไหม?
เป็นคำเดียวกันที่ถอดเสียงคนละทาง จูจุสึใกล้เสียงญี่ปุ่นที่สุด ยิวยิตสูมาจากการสะกดแบบตะวันตกว่า jiu-jitsu และมักใช้เรียกสายบราซิล ส่วนยูยิตสูใช้ได้ทั้งสองความหมาย
ยูโดกับยูยิตสูต่างกันยังไง?
ยูโดเป็นวิชาที่คาโน จิโงโร คัดออกมาจากยูยิตสูในปี 1882 โดยเก็บเฉพาะเทคนิคที่ซ้อมปะทะจริงได้อย่างปลอดภัย ชื่อก็บอกความต่าง ยูโดลงท้ายด้วยคำว่าวิถี ส่วนยูยิตสูลงท้ายด้วยคำว่าวิชา
บราซิลเลียนยิวยิตสูมาจากยูยิตสูโดยตรงไหม?
ไม่ใช่ มาจากยูโดอีกทอดหนึ่ง ผ่านมิตสึโยะ มาเอดะ นักยูโดโคโดกังที่ไปสอนคาร์ลอส กราซี ที่บราซิล ที่ยังใช้ชื่อยิวยิตสูเพราะยุคนั้นชาวตะวันตกเรียกวิชาญี่ปุ่นรวม ๆ ว่า jiu-jitsu
ยูยิตสูมีกี่ประเภท?
กีฬายูยิตสูสากลภายใต้ JJIF แบ่งเป็นสามระบบ คือ Fighting ที่ผสมการชกกับการจับล็อก Ne-Waza ที่ห้ามชกเตะและเล่นเกมภาคพื้น และ Duo ที่เป็นการสาธิตการป้องกันตัวเป็นคู่
ยูยิตสูเป็นกีฬาโอลิมปิกไหม?
ยังไม่ใช่ แต่อยู่ในเอเชียนเกมส์มาตั้งแต่ปี 2018 และอยู่ในซีเกมส์ ซึ่งไทยทำผลงานได้ดีที่สุดในบรรดาชาติที่เข้าแข่งในครั้งล่าสุด
ยูยิตสูกับเทควันโดต่างกันยังไง?
ต่างกันที่ระยะ เทควันโดให้คะแนนกับการเตะและการชกในระยะไกล ส่วนยูยิตสูเริ่มทำงานเมื่อระยะปิดลงจนจับตัวกันได้ ซึ่งเป็นจุดที่การเตะใช้ไม่ได้แล้ว
คนไทยเรียนยูยิตสูได้ที่ไหน?
ส่วนใหญ่อยู่ในชมรมมหาวิทยาลัยและสโมสรที่ขึ้นกับสมาคมกีฬา มากกว่าจะเป็นยิมเชิงพาณิชย์ ส่วนสายบราซิลหายิมได้ง่ายกว่าในเมืองใหญ่
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
ตรวจสอบข้อมูลล่าสุดเมื่อ 5 ตุลาคม 2569 กติกาอาจเปลี่ยนแปลง ควรยึดเอกสารของรายการแข่งขันเป็นหลัก
อ่านต่อใน MuaySpot
ยูโด คืออะไร ตัดสินแพ้ชนะยังไง และต่างจากยิวยิตสูตรงไหน
ยูโดคือกีฬาต่อสู้ของญี่ปุ่นที่จบไฟต์ได้ด้วยท่าทุ่มเดียว บทความนี้อธิบายกติกาและการให้คะแนนรอบล่าสุดที่นำยูโกะกลับมา ท่าทุ่มกับเกมภาคพื้น ระบบสาย รุ่นน้ำหนัก และความต่างจากยิวยิตสู เทควันโด และ BJJ
อ่านบทความ
BJJ คืออะไร? รู้จัก Brazilian Jiu-Jitsu และการต่อสู้ภาคพื้น
BJJ หรือที่คนไทยเรียกว่ายิวยิตสูและยูยิตสู คืออะไร อธิบายตำแหน่ง Guard, Mount, Back Control การซับมิชชัน ระบบสาย Gi/No-Gi และแนวทางเริ่มฝึก Brazilian Jiu-Jitsu อย่างปลอดภัย
อ่านบทความ
ยิวยิตสูกับยูโดต่างกันอย่างไร เทียบกติกา เกมภาคพื้น และซับมิชชัน
ยิวยิตสูหรือยูยิตสูกับยูโดต่างกันอย่างไร เทียบตั้งแต่รากที่มาร่วมกัน เป้าหมายของเกม การทำงานบนพื้น ท่าล็อกที่ใช้ได้ และวิธีตัดสินแพ้ชนะ พร้อมคำแนะนำว่ามือใหม่ควรเริ่มจากอะไร
อ่านบทความ