คิกบ็อกซิ่ง คืออะไร มีกติกากี่แบบ และทำไมบางรายการเตะขาได้
คนดูมวยไทยมักสะดุดกับคำว่าคิกบ็อกซิ่ง เพราะบางไฟต์เตะขาได้ บางไฟต์ห้ามเตะต่ำ บางไฟต์ตีเข่าได้ บางไฟต์ห้าม ความสับสนนี้ไม่ได้เกิดจากใครจำผิด แต่เพราะคำนี้ไม่ได้หมายถึงกติกาชุดเดียว
คิกบ็อกซิ่งคืออะไร
คิกบ็อกซิ่งเป็นคำรวมของกีฬาต่อสู้แบบยืนสู้ที่ตัดสินกันด้วยหมัดและเท้า ไม่ใช่ชื่อของกติกาชุดเดียว ฉะนั้นเวลาเห็นคำนี้บนโปสเตอร์ สิ่งแรกที่ควรถามคือรายการนั้นใช้กติกาแบบไหน เพราะคำตอบจะบอกทันทีว่าเตะขาได้หรือไม่ และตีเข่าได้แค่ไหน
เกิดที่ญี่ปุ่น ไม่ใช่อเมริกา
ปลายทศวรรษ 1950 ทัตสึโอะ ยามาดะ นักคาราเต้ชาวญี่ปุ่น เริ่มคิดถึงการต่อสู้แบบปะทะเต็มตัวที่ผสมคาราเต้เข้ากับมวยไทย จากนั้นโอซามุ โนงุจิ ผู้จัดการแข่งขัน เป็นผู้พัฒนาและตั้งชื่อกีฬานี้ว่าคิกบ็อกซิ่งในต้นทศวรรษ 1960 โดยรายการอย่างเป็นทางการครั้งแรกจัดที่โอซากาเมื่อวันที่ 11 เมษายน 1966
ฝั่งอเมริกาพัฒนาสายของตัวเองในทศวรรษ 1970 จากคาราเต้แบบปะทะเต็มตัว ซึ่งเป็นที่มาของกติกาที่ห้ามเตะต่ำกว่าเอว และเป็นเหตุผลที่คิกบ็อกซิ่งอเมริกันหน้าตาไม่เหมือนที่คนไทยคุ้นเคย
กติกาสามแบบที่ใช้กันจริง
กติกาคิกบ็อกซิ่งที่ใช้จริงมีสามแบบ ถ้าจำได้ทั้งสามแบบนี้ จะดูรายการไหนก็ไม่หลง
| กติกา | เตะต่ำกว่าเอว | เข่า | ศอกและคลินช์ |
|---|---|---|---|
| อเมริกัน ฟูลคอนแทค | ไม่ได้ ต้องเหนือเอวเท่านั้น | ไม่ได้ | ไม่ได้ |
| อินเตอร์เนชันแนล หรือโลว์คิก | ได้ ยกเว้นเป้า | ได้ | ห้ามศอก |
| K-1 หรือกติกาโอเรียนทัล | ได้ | ได้เฉพาะเข้าลำตัว | ห้ามศอก และจำกัดการคลินช์ |
ความต่างกับมวยไทยจึงอยู่ที่ศอกและการจับคอเป็นหลัก ถ้าอยากอ่านการเทียบแบบละเอียดทั้งจังหวะและการให้คะแนน อ่านต่อที่ มวยไทยกับคิกบ็อกซิ่งต่างกันอย่างไร
K-1 กับยุคที่คนทั้งโลกรู้จัก
รายการ K-1 ก่อตั้งในปี 1993 และเป็นตัวจุดกระแสให้กีฬานี้กลับมาได้รับความนิยมอีกครั้งด้วยกติกาแบบโอเรียนทัล ชื่อรายการกลายเป็นชื่อกติกาไปในตัว จนทุกวันนี้คนพูดว่ากติกา K-1 โดยไม่ได้หมายถึงรายการนั้นก็ยังเข้าใจตรงกัน
ปัจจุบันเวทีใหญ่ของสายคิกบ็อกซิ่งกระจายอยู่หลายรายการ ทั้ง GLORY ในยุโรป K-1 และ RISE ในญี่ปุ่น และสายคิกบ็อกซิ่งของ ONE Championship ที่คนไทยดูบ่อยที่สุดเพราะมีนักมวยไทยลงแข่งด้วย
สายสมัครเล่นและองค์กรโลก
องค์กรที่คณะกรรมการโอลิมปิกสากลรับรองให้เป็นองค์กรกำกับคิกบ็อกซิ่งระดับโลกคือ WAKO ซึ่งดูแลการแข่งขันสมัครเล่นหลายรูปแบบ ตั้งแต่แบบสัมผัสเบาไปจนถึงแบบปะทะเต็มตัว
คนไทยกับคิกบ็อกซิ่ง
การที่นักมวยไทยข้ามไปชกกติกาคิกบ็อกซิ่งเป็นเรื่องปกติ เพราะเหลือแค่ตัดศอกกับการจับคอออกไป ตัวอย่างที่คนไทยรู้จักดีคือ ซุปเปอร์บอน สิงห์มาวิน ที่คว้าแชมป์สายคิกบ็อกซิ่ง และ รถถัง จิตรเมืองนนท์ กับ ตะวันฉาย พีเค.แสนชัย ที่สลับชกทั้งสองกติกา
ฝั่งญี่ปุ่นมี ทาเครุ ที่เติบโตมาจากสาย K-1 โดยตรง ส่วนคนที่ทำให้คนทั้งโลกรู้จักมวยไทยผ่านเวทีคิกบ็อกซิ่งคือ บัวขาว บัญชาเมฆ
อุปกรณ์และการเริ่มต้น
อุปกรณ์พื้นฐานเหมือนมวยไทยเกือบทั้งหมด คือ นวม ผ้าพันมือ ฟันยาง และ กระจับ ต่างกันตรงที่หลายรายการของสายนี้บังคับใส่สนับแข้งแม้ในไฟต์อาชีพ
คนที่ซ้อมมวยไทยอยู่แล้วปรับตัวเข้าสู่คิกบ็อกซิ่งได้เร็ว เพราะต้องตัดอาวุธออกไม่ใช่เพิ่มเข้ามา แต่ต้องเปลี่ยนจังหวะ เนื่องจากไม่มีการจับคอมาหยุดเกม ไฟต์จึงเดินเร็วและแลกกันถี่กว่า อ่านท่าพื้นฐานที่ใช้ร่วมกันได้ที่ ท่ามวยไทย
ประเด็นสำคัญ
คิกบ็อกซิ่งเป็นคำรวมของกีฬายืนสู้ที่ใช้หมัดและเท้า ไม่ใช่กติกาชุดเดียว กีฬานี้เริ่มที่ญี่ปุ่นปลายทศวรรษ 1950 จากการผสมคาราเต้กับมวยไทย โดยโอซามุ โนงุจิเป็นผู้ตั้งชื่อในต้นทศวรรษ 1960 และจัดรายการอย่างเป็นทางการครั้งแรกที่โอซากาเมื่อ 11 เมษายน 1966 กติกาหลักมีสามแบบ คืออเมริกันฟูลคอนแทคที่เตะได้เฉพาะเหนือเอว อินเตอร์เนชันแนลหรือโลว์คิกที่เตะขาและตีเข่าได้แต่ห้ามศอก และกติกาแบบ K-1 ที่เตะขาได้ ตีเข่าเข้าลำตัวได้ ห้ามศอกและจำกัดการคลินช์ รายการ K-1 ก่อตั้งปี 1993 ส่วน WAKO คือองค์กรกำกับระดับโลกที่คณะกรรมการโอลิมปิกสากลรับรอง
คำถามที่พบบ่อย
คิกบ็อกซิ่งคืออะไร?
คำรวมของกีฬาต่อสู้แบบยืนสู้ที่ใช้หมัดและเท้าเป็นหลัก ไม่ใช่ชื่อกติกาชุดเดียว จึงต้องดูว่ารายการนั้นใช้กติกาแบบใดจึงจะรู้ว่าเตะขาหรือตีเข่าได้หรือไม่
คิกบ็อกซิ่งมีกติกากี่แบบ?
หลัก ๆ สามแบบ คืออเมริกันฟูลคอนแทคที่เตะได้เฉพาะเหนือเอว อินเตอร์เนชันแนลหรือโลว์คิกที่เตะขาได้และตีเข่าได้แต่ห้ามศอก และกติกาแบบ K-1 ที่เตะขาได้และตีเข่าเข้าลำตัวได้
คิกบ็อกซิ่งกับมวยไทยต่างกันอย่างไร?
ความต่างหลักคือคิกบ็อกซิ่งไม่อนุญาตศอกและจำกัดการจับคอตีเข่า ซึ่งเป็นสองอาวุธที่มวยไทยใช้เต็มที่ ทำให้จังหวะของเกมเดินเร็วกว่าและแลกกันถี่กว่า
คิกบ็อกซิ่งเกิดที่ประเทศอะไร?
ญี่ปุ่น โดยเริ่มจากแนวคิดของทัตสึโอะ ยามาดะ ปลายทศวรรษ 1950 และโอซามุ โนงุจิเป็นผู้ตั้งชื่อในต้นทศวรรษ 1960 รายการอย่างเป็นทางการครั้งแรกจัดที่โอซากาในปี 1966
กติกา K-1 คืออะไร?
กติกาแบบโอเรียนทัลที่อนุญาตหมัด เตะรวมถึงเตะต่ำกว่าเอว และเข่าเข้าลำตัว แต่ห้ามศอกและจำกัดการคลินช์ ชื่อนี้มาจากรายการ K-1 ที่ก่อตั้งในปี 1993
องค์กรกำกับคิกบ็อกซิ่งระดับโลกคือใคร?
WAKO ซึ่งคณะกรรมการโอลิมปิกสากลรับรองให้เป็นองค์กรกำกับกีฬาคิกบ็อกซิ่งระดับโลก และดูแลการแข่งขันสมัครเล่นหลายรูปแบบ
นักมวยไทยชกคิกบ็อกซิ่งได้ไหม?
ได้และทำกันเป็นปกติ เพราะเป็นการตัดอาวุธออกไม่ใช่เพิ่มเข้ามา สิ่งที่ต้องปรับคือจังหวะ เพราะไม่มีการจับคอมาหยุดเกมเหมือนมวยไทย
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
ตรวจสอบข้อมูลล่าสุดเมื่อ 25 กันยายน 2569 กติกาอาจเปลี่ยนแปลง ควรยึดเอกสารของรายการแข่งขันเป็นหลัก
อ่านต่อใน MuaySpot
มวยไทยกับคิกบ็อกซิ่งต่างกันอย่างไร? เปรียบเทียบกติกาและรูปแบบการต่อสู้
เปรียบเทียบมวยไทยกับคิกบ็อกซิ่ง อาวุธ ศอก เข่า การจับคอ คลินช์ การทุ่ม จังหวะ และคะแนน พร้อมอธิบายว่าคิกบ็อกซิ่งมีหลาย ruleset
อ่านบทความ
มวยไทยคืออะไร? รู้จักศิลปะการต่อสู้ประจำชาติไทยแบบครบถ้วน
มวยไทยคืออะไร ใช้อาวุธใดบ้าง ต่างจากมวยประเภทอื่นอย่างไร พร้อมรู้จักไหว้ครู การต่อสู้ระยะประชิด และแนวทางเริ่มฝึกอย่างปลอดภัย
อ่านบทความ
ท่ามวยไทย พื้นฐานมีอะไรบ้าง ตั้งแต่การ์ดจนถึงศอก
ท่ามวยไทยพื้นฐานที่ใช้จริงในทุกค่าย ตั้งแต่ท่ายืนและการ์ด หมัดสี่แบบ เตะกับถีบ เข่า ศอก การจับคอตีเข่า ไปจนถึงการป้องกัน พร้อมชื่อเรียกภาษาไทยของแต่ละท่า
อ่านบทความ